Nog precies één week tot de verkiezingen voor de Tweede Kamer. Politici doen in verkiezingstijd veel om goed voor de dag te komen bij stemmers. Pechtold die op Instagram toont hoe menselijk hij is door z’n verzameling manchetknopen te tonen, Asscher die een plaat van Usher aanvraagt in de uitzending van Radio 538 of Wilders die zich op SBS6 laat interviewen door Rob Geus (van de Smaakpolitie). Tijdens de campagnes gebruiken politici veel metaforen en stijlfiguren om hun boodschap over te brengen. Politici vergroten regelmatig een probleem uit om daarmee draagvlak te creëren voor hun eigen idealen, plannen of ambities. Een standpunt, slogan, plan of idee wordt op een bepaalde manier gebracht. Dat heet framing. Frames zijn niet per definitie leugens, maar de inhoud is vaak eenzijdig en gekleurd. Islamisering en vluchtelingenstroom zijn goede voorbeelden van frames. Een aantal slimme frames viel mij op. Heb je een frame voor me die beslist toegevoegd moet worden? Laat het me weten!

“A frame is a boundary that forces us to look at a particular part of the problem while simultaneously neglecting all other aspects of it”

1. Kartelpartijen

Forum voor Democratie gebruikt steevast ‘kartelpartijen’ om de politieke elite aan te duiden. Een kartelpartij is niets anders dan een samenwerking tussen politieke partijen die met één lijsttrekker naar buiten treden. De frame van Forum voor Democratie stuurt hier eerder richting een old boys network van politici en bestuurders die hun machtspositie niet willen verliezen. Het klinkt ook erg Narcos-achtig (de verfilming van drugsbaron Pablo Escobar). Heerlijk. Of het ook werkt? Geen idee, maar mensen nemen de term wel over.

2. Fake news

Tijdens de eerste persconferentie als gekozen president, in januari, zei Donald Trump tegen een reporter van CNN “You are fake news!”  Maar Trump gebruikt de term fake news vrijwel iedere week wel 4 of 5 keer. Met succes? Zeg dat wel. Het is een frame waarmee hij in één klap alle kritiek van de media wegwuift zonder inhoudelijk te reageren. Daarnaast gebruikt Trump deze frame om de – in zijn ogen – linkse media weg te zetten als complotdenkers die het continu op hem gemunt hebben. Programma’s als DWDD, Pauw & Jinek, NPO worden op Twitter steevast fake news genoemd. “GroenLinks een zetel erbij in de peilingen?” #fakenews

3. Nepnieuws

Nepnieuws. Fake news, maar dan op z’n Nederlands? Niet helemaal. Het gaat niet zozeer om de media zelf, maar om berichtgeving.  Tuurlijk, door sociale media en internet is nepnieuws inderdaad snel gemaakt. Ook in Nederland zijn er tientallen websites met nepnieuws. Bijvoorbeeld dit bericht van oktober 2016 waarin staat dat minister Dijsselbloem de minimumleeftijd voor verkoop van sigaretten wil verlagen naar 12 jaar. Nepnieuws is dus niet iets nieuws. Het is de afgelopen maanden wel vaak onderwerp van gesprek door de politiek in binnen- en buitenland.

In januari 2017 jokte scholierenorganisatie over hun deelname aan de Tweede Kamerverkiezingen op 15 maart 2017. NOS was not amused en noemde ‘het verspreiden van nepnieuws buitengewoon schadelijk’. De term nepnieuws was geboren. In een open brief schreef de hoofdredactie van de NOS het volgende:

“Deze vorm van het verspreiden van nepnieuws is buitengewoon schadelijk. Het schaadt het vertrouwen van het publiek in de journalistiek (en daarmee ook de positie van de NOS) en het schaadt de relatie tussen de NOS en het LAKS.”

Nepnieuws kreeg in politiek verband een totaal andere wending toen Wilders in februari 2017 ongegeneerd een aantal bewerkte nepfoto’s van Alexander Pechtold via Twitter verspreidde, waaronder de foto hieronder. Wilders reageerde op een plan van D66-wethouder Simone Kukenheim van Amsterdam, die voorstelde om de Republiek Amsterdam te starten als Wilders de verkiezingen wint. Wilders maakte met zijn actie zelf nepnieuws, maar deed het een manier waarmee het bijna satire werd. Dat het ging om een nepfoto werd snel duidelijk. Op z’n Trumpiaans zette Wilders Pechtold wél weg als een links hamas-vriendje en zichzelf in de rechtse hoek, precies waar hij zichzelf wil positioneren. In de laatste week voor de verkiezingen is nepnieuws een populaire hashtag op Twitter gebruikt door (volgers van) politici. Een ander voorbeeld dat in het straatje van nepnieuws valt: het opgepoetste levensverhaal van Jesse Klaver en de schoolloopbaan van Henk Krol. Alleen dan wel met minder succes.

4. Trollen

14 februari 2017. Het hoge woord is eruit bij DENK. Ja, de partij heeft inderdaad internettrollen ingezet. Met nep-profielen op websites en sociale media worden tegenstanders zwartgemaakt en wordt nepnieuws verspreid. Eerder die week meldde NRC Handelsblad dat DENK internettrollen en nep-profielen inzet om politieke tegenstanders digitaal aan te vallen. Volgens Denk-fractievoorzitter Tunahan Kuzu zat de voorzitter van de jongerenbeweging hierachter en is de inzet van trollen een half jaar geleden gestopt.

“Het is inderdaad in het verleden gebeurd. Laten we daar ook duidelijk over zijn. De voorzitter heeft de jongeren daarop aangesproken en het gaat niet meer gebeuren.”

– Tunahan Kuzu, fractievoorzitter DENK –

Het is goed denkbaar dat meer politieke partijen trollen inzetten. Misschien is het zelfs hypocriet dat politiek Nederland schande spreekt over de trollen van DENK. Of de trollen dan succes hadden? DENK haalt volgens sommige peilingen minimaal een zetel. Of de trollen daarbij hebben geholpen zullen we nooit weten. Door de nep-profielen van DENK werd dit fenomeen wel geïntroduceerd voor het brede publiek.

5. Verkiezingsslogans

  • Nederland weer van ons
  • Samen vooruit
  • Voor een land dat we door willen geven
  • Het is tijd voor verandering
  • Pak de macht!

Hierboven staat een aantal verkiezingsslogans van politieke partijen die meedoen aan de verkiezingen van 15 maart. De slogans zijn redelijk inhoudloos. Aan de andere kant: misschien juist doordacht vanwege meerdere betekenissen. In de slogans zit een aantal waarden verpakt. De kiezer wordt verteld dat we het land kwijtraken (PVV), achteruitgaan of stilstaan (PvdA) en het land niet aan onze kinderen willen doorgeven (CDA). Als kiezer kan je eigenlijk niet veel met deze losse flodders. Het roept hoogstens een bepaald gevoel op. Het kan zelfs averechts werken. Het gevoel dat een slogan opwekt kan verwachtingen wekken. Of deze slogans dan zinloos zijn? Dat zeg ik niet. Vaak zijn one-liners en slogans getoetst door onderzoeksbureaus. Om de kiezer nog beter te kunnen framen. Sterker nog: de PVV staat met het inspiratieloze ‘Nederland weer van ons’ (naar wie is het gegaan dan?) al maanden bovenaan in de peilingen.

reacties

Share This